الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
440
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )
است كه از زمين به آسمان پرواز مىكند ، اما « وحى » مجموعه حقائقى است كه از آسمان به زمين نازل مىگردد ، و اين دو خط كاملا متفاوت است ! باز در اينجا لازم است براى شاعرانى كه در خط اهداف مقدسى گام بر مىدارند و از عوارض نامطلوب شعر خود را بر كنار مىسازند حساب جداگانه اى باز كنيم ، و ارزش مقام و هنر آنها را فراموش نكنيم ، ولى به هر حال طبيعت غالب شعر آن است كه گفته شد . به همين دليل قرآن مجيد در آخر سوره « شعراء » مىگويد : وَالشُّعَراءُ يَتَّبِعُهُمُ الْغاوُونَ : « شعراء كسانى هستند كه گمراهان از آنها پيروى مىكنند » ! سپس در يك عبارت كوتاه و پر معنى به ذكر دليل آن پرداخته چنين مىگويد : أَ لَمْ تَرَ أَنَّهُمْ فِي كُلِّ وادٍ يَهِيمُونَ وَأَنَّهُمْ يَقُولُونَ ما لا يَفْعَلُونَ : « آيا نديدى كه آنها در هر وادى سرگردانند ( همواره غرق پندارها و تشبيهات شاعرانه خويش هستند ، تسليم امواج هيجانات و جهشهاى خيالند ) و علاوه نمىبينى كه سخنانى مىگويند كه عمل نمىكنند » ( سوره شعراء آيه 224 - 226 ) . البته در پايان همان آيات نيز شاعران با ايمان و صالح را كه هنرشان در مسير اهدافشان است استثناء مىكند و به آنها ارج مىنهد و حسابشان را از ديگران جدا مىسازد . ولى به هر حال پيامبر نمىتواند شاعر باشد ، و هنگامى كه مىگويد : خدا به او تعليم شعر نداده ، مفهومش اين است كه از شعر بر كنار است ، چرا كه همه تعليمات به ذات پاك خدا بر مىگردد . جالب اينكه در تواريخ و روايات كرارا نقل شده كه هر وقت پيامبر اسلام ص مىخواست به شعرى تمثل جويد ، و آن را شاهد سخن قرار دهد ، آن را در هم مىشكست تا بهانه اى به دست دشمن نيفتد ، چنان كه روزى پيامبر ص مىخواست اين شعر معروف عرب را بخواند :